Blog Foto-Time.NET

Choć o płynnych soczewkach mówi się już od dłuższego czasu, wygląda na to, że wreszcie ujrzą światło dzienne na poważnie.

Firmy Seiko i Varioptic podpisały umowę na mocy której, począwszy od III kwartału 2008, będą produkować do pół miliona obiektywów z płynną soczewką na potrzeby aparatów cyfrowych w telefonach komórkowych. Obiektywy Arctic 314 i Arctic 416 mają być przeznaczone do aparatów 5Mpx z matryca 1/3″ i 1/4″.

Ktoś może zadać pytanie: “A o co chodzi z tymi płynnymi soczewkami?”. Sprawa jest prosta. Klasyczna, szklana lub plastikowa soczewka jest zawsze taka, jak wyszła z fabryki: ma stałe krzywizny i stałą ogniskową. Aby ustawić ostrość lub zmienić ogniskową obiektywu wyposażonego w klasyczne soczewki, konieczne jest przemieszczenie pojedynczych soczewek lub całych ich zespołów. A to wymaga silników, przekładni, prowadnic. Innymi słowy powstaje z tego delikatny układ mechaniczny, który bardzo trudno zaimplementować w choćby takim telefonie komórkowym.

Płynna soczewka potrafi zmienić swój kształt pod wpływem pola elektrycznego, a przez to zmienić swoją ogniskową. Drobna zmiana ogniskowej pozwoli na ustawienie ostrości. Większa, w połączeniu ze zmianą ogniskowej innej soczewki, na zmianę ogniskowej całego obiektywu: otrzymujemy obiektyw typu zoom bez układu mechanicznego. Same zalety. Oczywiście, do zoomów bez mechaniki droga daleka, ale szlak wydaje się być powoli przecierany…

Źródło: Engadget

Przy całkowitej długości wynoszącej 23.5mm i wadze zaledwie 95g, nowy obiektyw ZUIKO DIGITAL 25mm 1:2.8 typu „pancake” podkreśla w jeszcze większym stopniu mobilność sprzętu Olympus. W połączeniu z wprowadzaną właśnie lustrzanką E-420, reprezentuje on najbardziej kompaktowe dostępne obecnie połączenie korpusu i obiektywu – ich łączna grubość wynosi zaledwie 76.5mm. Ten pozwalający się zabrać wszędzie obiektyw o stałej ogniskowej wyróżnia się doskonałą optyką, dużą jasnością przy maksymalnym otworze przysłony 1:2.8 oraz niewielką minimalną odległością ogniskowania. Charakteryzując się długością ogniskowej, która odpowiada 50mm w systemach małoobrazkowych, obiektyw ten zapewnia kąt widzenia zbliżony do ludzkiego oka – dlatego też jest to idealny standardowy obiektyw do codziennego użytkowania. Spełniając założenia standardu Cztery Trzecie model ten jest w pełni kompatybilny ze stworzoną dla fotografii cyfrowej gamą produktów i rozwiązań Olympus E-System. Obiektyw typu „pancake” ZUIKO DIGITAL 25mm 1:2.8 będzie dostępny począwszy od końca kwietnia 2008r.

Źródło: Olympus.pl

Powoli zbliżamy się do końca przewodnika po typach obiektywów. Kolejną pozycją są obiektywy Gaussa. Jest to chyba najszersza rodzina obiektywów. Każdy obiektyw można sklasyfikować jako obiektyw Gaussa jeśli spełniony jest warunek: soczewki lub grupy soczewek są umieszczone symetrycznie, lub prawie symetrycznie, względem przysłony. Zgodnie z tą definicją, obiektywy Gaussa można traktować jako bezpośrednie rozwinięcie peryskopu. Tak samo, peryskop jest przykładem gaussa. Poniżej schemat obiektywu Gaussa na przykładzie Leica Summarit-M 50mm f/2,5.

Stosowane są głównie jako obiektywy standardowe dla różnych systemów:

• Canon EF 1,8/50
• Nikon 1,8/50 D
• Zeiss Planar
• i wiele, wiele innych

Görtz Hypergon to niewątpliwie jeden z najciekawszych obiektywów fotograficznych. Czemu? Już tłumaczę.

Generalnie, Hypergon to nic innego jak peryskop przystosowany do wielkiego formatu (nawet 10×12 cali) o kącie widzenia 140 stopni (ogniskowa 90mm). Przysłona robocza to f/22 lub f/31. Na pierwszy rzut oka nic ciekawego. Przynajmniej w czasach współczesnych. Kiedy powstawał, a więc początek XX wiek, to było coś.

Wszystko pięknie ładnie, jednak Hypergon przymknięty nawet do f/31 w dalszym ciągu okropnie winietował na wielkim formacie. W związku z tym, konstruktor wpadł na genialny pomysł: co, gdyby udało się w jakiś sposób przyciemnić środek kadru, nie przyciemniając boków? To zrównoważyłoby naświetlenie. Pan Görtz pomyślał, pomyślał i wymyślił: prócz standardowej przysłony, omawiany obiektyw miał dodatkową przysłoną montowaną przed obiektywem. Ta przysłona to mały, zdejmowalny, wiatraczek o specjalnej konstrukcji śmigieł wprawiany w ruch za pomocą sprężonego powietrza pochodzącego z gumowej gruszki. Wirujący wiatraczek ograniczał światło padające na środek płyty i przez to równoważył poziom naświetlania w całym kadrze. Innymi słowy niwelował winietę. Genialne! Czytaj więcej »

Uwaga, uwaga, pojawia się król (podobno) obiektywów, czyli sonnar.

Obiektywy typu sonnar można nazwać dalekimi krewnymi tessarów. Opracowany przez Carl Zeiss miał usunąć kilka niedogodności tessara. Po pierwsze, zwiększono światło obiektywu (nawet do f/1.5, choć pierwsze wersje miały f/2.0). Po drugie, zmniejszono aberracje chromatyczne.

Zalety sonnarów:

• dobra jakość przy największym otworze względnym przysłony
• jeszcze lepsza jakość po przymknięciu
• wysoka rozdzielność w centrum kadru
• ładny bokeh
• względny brak dystorsji

Wśród wad można wymienić:

• spadek jakości przy oddalaniu się od osi optycznej
• brak sonnarów o krótkich ogniskowych pasujących do lustrzanek: sprawa wymiarów komory lustra

Nareszcie zbliżamy się typów obiektywów wykorzystywanych powszechnie do dziś i oferujących jakość, która zadowoli prawie wszystkich. Dziś przyszła kolej na tessar.

Tessar stanowi rozwinięcie trypletu Cooka. Niejaki Paul Rudolph popatrzał na tryplet Cooka, popatrzał na achromat i wymyślił tessara. Składa on się z 4 soczewek w 3 grupach. Traktując ostatnią grupę jak pojedynczą soczewkę (która jest w rzeczywistości achromatem) otrzymujemy tryplet Cooka. Łączy on plusy obu tych konstrukcji: niwelacja aberracji chromatyczne, dobra rozdzielczość, mała waga, stosunkowo niskie koszty. A co najważniejsze, tessar jest bardzo odporny na ew.niedokładności w montażu. Ciężko jest wyprodukować źle rysującego tessara.

Tessary najlepiej “rysują” przy f/8, a granica ich światłości to około f/2.8

Kolejną konstrukcją obiektywu jaką przedstawię będzie aplanat. Jest to swoiste połączenie achromatu i peryskopu opisanych wcześniej.

Aplanat składa się z 4 soczewkach w dwóch grupach umieszczonych symetrycznie po obu stronach przysłony. Każda z grup to tak naprawdę achromat, a dwie grupy tworzą peryskop.

Aplanat charakteryzuje się zwykle światłem w okolicach f/6.8, brakiem dystorsji i skorygowaną aberracją chromatyczną, aberracją sferyczną oraz komą. Spadek ostrości przy oddalaniu się od osi obiektywu znika przy przymknięciu do f/22.

Po przedstawieniu peryskopu i trypletu Cooka, cofamy się odrobinę z złożoności konstrukcyjnej obiektywów i wracamy do konstrukcji złożonej z dwóch soczewek, tym razem sklejonych ze sobą, czyli achromatu.

Idea achromatu jest prosta: dwie sklejone ze sobą soczewki (skupiająca i rozpraszająca) wykonane z innych gatunków szkła o różnej dyspersji (czyli innym współczynniku załamania światła dla tej samej długości fali) eliminują aberrację chromatyczną dla dwóch długości fali (kolorów) i jednocześnie znacznie zmniejszają dla trzeciej (chromatyzm wtórny). Najczęściej układ jest tak dobrany, aby likwidować aberrację chromatyczną dla barwy czerwonej i niebieskiej, a zmniejszać dla zielonej.

Jakość obrazu w achromacie gwałtownie maleje przy zbliżaniu się do krawędzi kadru. Z tego powodu mogą być z powodzeniem wykorzystywane jako miękkie obiektywy portretowe lub gdy wykorzystywana jest jedynie centralna część kadru w teleobiektywach. Jasność zwykle nie przekracza f/8.

Zapraszam na ciąg dalszy “Krótkiego przewodnika po typach obiektywów”. Po Peryskopie przyszedł czas na tryplet Cooka, zwany także anastygmatem.

Tryplet Cooka to, jeśli patrzeć na liczbę elementów, jeden z najprostszych obiektywów korygujących aberracje. Składa się z trzech soczewek: dwóch skupiających i jeden rozpraszającej umieszczonej pomiędzy nimi. Tryplety Cooka najczęściej były stosowane w aparatach mieszkowych, a czasami w innych aparatach. Przykładem może być obiektyw “kompaktu” rodem z ZSRR, czyli Smeny Symbol, czy polski obiektyw powiększalnikowy Emitar.

Tryplet Cooka posiada zwykle najlepsze parametry przy przysłonie f/11, a bardzo rzadko osiąga jasność lepszą niż f/3.5. Rozdzielność w środku kadru może osiągać 50lpmm, lecz gwałtownie spada przy zbliżaniu się do krawędzi.

Tryplet Cooka jest bardzo wrażliwy na jakoś wykonania i montażu. Nawet najmniejsza niedokładność skutkuje widoczną utratą jakości obrazu. Między innymi, z tego powodu nie są często wykorzystywane z konstrukcjach innych niż najtańsza chińszczyzna.